tr en
ebulten

Domates güvesi, Tuta absoluta Antalya’da

Fedai Erler 1, Mustafa Can 2, Murat Erdoğan 3, Ahmet Özgür Ateş 4 and Thierry Pradier 5

1.Akdeniz Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü 07070 Antalya.
2.Akdeniz Üniversitesi, Kumluca Meslek Yüksekokulu, Seracılık Programı, 07350 Kumluca, Antalya.
3.Tarım Danışmanı, Kumluca, Antalya.
4.Bioglobal Ltd. Şti., 07100 Antalya.
5.Novozymes Parc Techno. des Grillons 60, route de Sartrouville Bâtiment 6 78230 LE PECQ France.

Domates güvesi, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae), ekzotik bir türdür (Şekil 1). Güney Amerika orijinli bir zararlı olan Tuta absoluta (García & Espul 1982), Avrupa’da ilk olarak 2006 yılında İspanya’da görülmüş ve daha sonra tüm Güney Avarupa ve Kuzey Afrika’ya yayılmış durumdadır (http://www.fera.defra.gov.uk/). Şuanda İtalya, Fransa, Malta, İngiltere, Yunanistan, İsviçre, Portekiz, Fas, Cezayir, Tunus, Libya ve Arnavutluk’ta varlığı saptanmıştır (http://www.tutaabsoluta.com/).

tuta evreleri

 

 

 

 


Şekil 1. Tuta absoluta'nın ergin (A), yumurta (B), larva (C)ve pupası (D)  (http://www.tutaabsoluta.com/).

Antalya ilindeki varlığının belirlenmesi amacıyla 4 aydır yürüttüğümüz çalışmalar sonucu feromon tuzaklarında ilk erginlere 24 Ocak 2010 tarihinde Kumluca ilçesinde Necip Öztürk adlı bir üreticinin 2400 m2'lik bir domates serasında (36o 20' 39'' N, 30o 17' 30'' E) rastlanmıştır. Bundan 3 gün sonra (27.01.2010) yine Kumluca ilçesinde başka bir üreticiye (Musa Panış) ait yaklaşık 3000 m2'lik bir domates serasında (36o 53' 16'' N, 30o 44' 54'' E) feromon tuzaklarında yine domates güvesi erginlerine rastlanmıştır. Her iki serada yaptığımız detaylı inceleme sonucu kapı girişleri ve cam kenarlarındaki bazı bitkilerin bulaşık olduğu ve bu bitkilerin yapraklarında içerisinde zararlı larvalarının bulunduğu geniş yastık şeklinde galerilerin bulunduğu görülmüştür (Şekil 2).

tuta

 

 

 

 


Şekil 2. Tuta absoluta için tarafımızdan kullanılan feromon tuzakları (A,B) ve yapraklarda meydana getirdiği galeri ve larvası (C).

Zararlının teşhisi bulaşık seralardan topladığımız ergin ve larva örneklerinden ilgili teşhis anahtarları yardımıyla yapılmış olup, Thierry Pradier (Novozymes, France) tarafından konfirme edilmiştir.

Halen Güney Amerika'da 1980'lerdenberi önemli bir domates zararlısı olan T. absoluta'nın, domatesten başka patates, patlıcan, fasulye ve tütünde de zarar yaptığı tespit edilmiştir (Mallea et al. 1972, Galarza 1984, Notz 1992, CIP 1996, Salas 2004).
Tuta absoluta domateste tepe tomurcukları, yaprak, gövde, çiçek ve meyvelerde zarar oluşturabilmektedir. Larvaların yapraklarda meydana getirdiği yastık şeklindeki geniş galeriler çok tipik olup, meyve ve gövdeleri de oyarak zarar meydana getirebilmektedirler (Şekil 3). Beslenirken çıkardıkları siyah talaş şeklindeki dışkılarından larvaların varlığı kolayca anlaşılabilmektedir. Larvaların meyvelerde meydana getirdiği oyuklar doğrudan ürünün kalitesini etkilediği gibi, sekonder mikroorganizmaların bu yaralardan girişiyle de daha büyük ekonomik kayıplar oluşabilmektedir.

tuta3


















Şekil 3. Tuta absoluta'nın domates bitkisinin yaprak ve meyvelerinde meydana getirdiği zarar şekli (http://www.tutaabsoluta.com/).

Ülkemiz için yeni bir zararlı olan T. absoluta'ya karşı entegre mücade (IPM) önerilmektedir. Bu kapsamda; sera girişlerinin ve havalandırma açıklıklarının yeter sıklıkta dokunmuş tül ile kapatılarak sera içerisine girişin engellenmesi, feromon tuzaklarının kullanımı, zararlı ile bulaşık bitki kısımlarının toplanıp imha edilmesi, herşeye rağmen sera içerisinde yoğun bulaşıklığın devam ettiği durumlarda selektif/soft ilaçlarla mücadele önerilmektedir. Bitkisel kökenli azadirachtin, bakteri Bacillus thuringiensis ve entomopatojen bir fungus olan Metarhizium anisopliae'nın zararlıya etkin olduğu bildirilmiştir.
Kaynaklar:

Galarza J (1984) Laboratory assessment of some solanaceous plants as possible food plants of the tomato moth Scrobipalpula absoluta. IDIA Nos 421/424, 30-32.
García MF & Espul JC (1982) Bioecology of the tomato moth (Scrobipalpula absoluta) in Mendoza, Argentine Republic. Revista de Investigaciones Agropecuarias 17, 135-146.
Mallea AR, Macola GS, Garcia SJG, Bahamondes LA & Suarez JH (1972) [Nicotiana tabacum var. virginica, a new host of Scrobipalpula absoluta] Revista de la Facultad de Ciencias Agrarias, Universidad Nacional de Cuyo 18, 13-15 (in Spanish).
Notz AP (1992) [Distribution of eggs and larvae of Scrobipalpula absoluta in potato plants.] Revista de la Facultad de Agronomía (Maracay) 18, 425-432 (in Spanish).

Salas J (2004) [Capture of Tuta absoluta in traps baited with its sex pheromone.] Revista Colombiana de Entomología 20, 75-78 (in Spanish).
(http://www.fera.defra.gov.uk/, accesed on 4 February, 2010).

(http://www.tutaabsoluta.com/, accessed on 4 February, 2010).


fedaierler

Hazırlayan:Prof. Dr. Fedai ERLER
Akdeniz Üniversitesi

Ziraat Fakültesi
Bitki Koruma Bölümü
07070 Antalya

ÜRÜNLERİMİZ

Animasyonu görebilmeniz için flash player kurulu olmalıdır.

Mikoriza Mantarları

Bcp logo new
 
 Böcekler 765
   Amblyseius swirskii
 
Böcekler 769
      Orius laevigatus
 
Böcekler 767
Eretmocerus eremicus
 
Böcekler 768
 Macrolophus caliginosus
 
Böcekler 766
   Aphidius colemani
 Böcekler 764

Phytoseiulus persimilis

Böcekler 763
    Nesidiocoris tenuis
 

Biobültenler Logosu

röportaj

makale



Sorular ve cevaplar

Ziyaretci gorusleri