tr en
ebulten

Külleme Hastalığı

Külleme hastalığı hemen hemen bütün bitkilerde görülmektedir. Ancak sebzelerde küllemenin ayrı bir önemi vardır. Külleme tarla ve bahçe yetiştiriciliği yapılan yerlerde kavun, hıyar, kabak, karpuz, bamya, gibi sebzelerde; örtü altı yetiştiriciliği yapılan yerlerde de yine hıyar, kavun, domates, patlıcan, biber vb. sebzelerde genellikle her yıl görülür.

Hastalık, bitkilerin alt yapraklarından başlar. Daha sonra taze yapraklara ve sürgünlere geçer. Küllemenin bitkideki görünüşü, yaprakların genelde üst yüzünden bazen hem alt hem de üst yüzünden un serpilmiş gibi lekelerin oluşudur. Lekeler zamanla birleşerek bütün yaprağı kaplar.

Küllemeli bitkiler büyüyemez, çiçek açmaz, meyveler tatsızlaşır. Hastalık çok ilerlemişse yaprak ve meyve dökümü olur. Külleme hastalığı çevrede bir kaç bitkide görüldü mü rüzgar ve böceklerle çevreye dağılarak yeni bitkilere bulaşır. Hastalığın mevsim içinde yayılması ve bulaşmaların olması için % 60-70 nem ve 27°C kadar varan sıcaklık çok uygundur. Külleme yağmurlu havalardan çok çiğli ve puslu günlerde daha çok yayılır.

Hastalık, kışı bitkilerin, yaprakları üzerinde siyah renkte, yuvarlak üreme organı halinde geçirir. Baharda bu üreme organı gelişerek burada meydana gelen sporları etrafa yayılır ve yeni bitkilerde hastalık oluşur.

Albugo candida Beyaz Pas Hastalık Etmeninin Genel Özellikleri

Albugo candida (Gmelin) Kuntze fungal hastalık etmeni olup, Crucifer familyasına ait bitkilerinin kültür ve yabancı otlarında beyaz pas hastalığı yaparlar. Hastalanan bitkilerde aşırı yaprak dökülmesi, kök yaralanması ve pazar değerinin azalmasına neden olurlar. Ispanak, hardal, dereotu ve turp hastalıktan en fazla etkilenen kültür bitkileridir. Hastalık etmeni kış gibi olumsuz koşulları toprakta kalın hücre duvarlı ve kötü iklim koşullarına dayanıklı sporlar olarak geçirmektedirler.

Hastalık etmeni baharın hava koşullarının düzelmesiyle çimlenir ve genç fideleri infekte ederler. Hastalık etmeni bitki bünyesinde sistemik olarak gelişir ve yaprak altı ve üzerinde fungusun sporları bulunan püstülleri meydana getirirler. Bu püstüller beyaz renkli olduklarından dolayı hastalık ismini buradan almışlardır. Püstüller patladıktan sonra oluşan sporlar hava kökenli olup, aynı tarla ya da diğer tarlalardaki bitkilere yayılmaktadır. Sporlar su sıçramaları ve böcekler ile de taşınabilir. Fungal etmenin dayanıklı olan sporları çürümekte olan bitki artıkları üzerinde meydana gelir ve daha sonra bitki artıklarının çürümesiyle toprakta serbest kalırlar.

Çok uzun yıllar bu sporlar topraklarda canlılığını muhafaza eder ve uygun konukçularını bulduklarında ise enfeksiyonlarını gerçekleştirirler. Hastalık etmeninin gelişmesi için en uygun hava ortamları 10-20 °C sıcaklık ve nemli ya da yağmurlu havalardır.

Hastalık Etmeninin Belirtileri (Simptomları):

Hastalık etmeni hemen hemen tüm Crucifer familyasına ait bitkileri etkiler, fakat hastalık etmeni lahana, karnabahar, brokoli ve brüksel lahanasına göre turp, adi turp, hardal,
şalgam ve dereotu gibi bitkileri daha fazla etkilemektedir. Infektelenen bitkilerin yaprak üst yüzeylerinde sarı ya da nekrotik lekeler olarak başlar ve bunu yaprak altında beyaz renkli püstül oluşumu takip eder.

Hastalık etmenlerin sporlarını içeren püstüller yaprak sapı, gövde ve yeşil olan çiçek akşamlarında da meydana gelir. Püstüller genişleyerek yaprak epidermisini yırtarlar ve küçük yuvarlak alanlarda beyaz tozlu bir spor ortaya çıkar. Özellikle etkilenen bitki dokularında (gövde ve çiçeklerde) şişme ve deformasyonlarda görülür. Bazı durumlarda da hastalık özellikle turp bitkisinin kökleri üzerinde şişkinlikler seklinde ortaya çıkmakta ve kök ur hastalığının belirtilerine benzemektedir.

Kültürel Mücadele

  • Hastalıklı bitki artıkları toplanmalı ve yok edilmeli.
  • Ürün rotasyonu (en az 2 yıl) yapılarak inokulum sayısı düşürülebilir.
  • Hastalıktan arı bitkiler tarlaya ya da seraya şaşırtılmalı.
  • Hastalığın konukçusu olacak muhtemel yabancı otlar ile mücadele edilmeli.
  • Tohumların bulaşık olma ihtimali göz önünde bulundurulmalı, bunun tohumlara sıcak su uygulaması ya da tohum ilaçlaması yapılabilir.
    külleme1külleme2